Category: วีดิทัศน์

Fishbone Diagram หรือแผนผังก้างปลา เป็นเครื่องมือที่ใช้ในการรวบรวมและวิเคราะห์ข้อมูล โดยคำนึงถึงปัญหาและสาเหตุ จะแสดงให้เห็นถึงความสัมพันธ์ระหว่างปัญหากับสาเหตุทั้งหมดที่เป็นไปได้ที่อาจก่อให้เกิดปัญหานั้นขึ้น
ส่วนต่างๆ ของ Fishbone Diagram แสดงถึง
1. หัวปลา แสดงถึงปัญหา
2. ก้างใหญ่ แสดงส่วนของสาเหตุหลัก
3. ก้างเล็ก แสดงถึงส่วนของสาเหตุรอง และสาเหตุย่อย
การใช้ Fishbone Diagram จะใช้ก็ต่อเมื่อต้องการค้นหาสาเหตุของปัญหาใดปัญหาหนึ่ง ให้เห็นไปถึงสาเหตุหลัก และสาเหตุย่อยของปัญหานั้น และเมื่อมีข้อมูลใน Fishbone Diagram ที่สมบูรณ์แล้ว จะทำให้เราสามารถมองเห็นภาพรวมของสาเหตุของปัญหาทั้งหมด จนนำไปสู่การค้นหาแนวทางในการแก้ไขปัญหาต่อไปได้

Mind Map หรือแผนที่ความคิด เป็นเครื่องมือในการระดมความคิดเห็นเวลาที่เราไปจัดเวทีชุมชน ใช้ในการบันทึกความคิดเห็นของผู้ร่วมเวที ทำให้เห็นความคิดที่หลากหลายในมุมมองที่กว้างและชัดเจน แสดงให้เห็นความเชื่อมโยงของประเด็นความคิดเห็นได้
หากผู้บันทึกมีฝีมือทางวาดรูป อาจใช้รูปสัญลักษณ์แทนข้อความได้ เช่น วาดรูปถุงปุ๋ย วาดข้าว วาดเกษตรกร แทนการเขียนเป็นข้อความ
ในกรณีที่ต้องมีการจัดลำดับความสำคัญหรือข้อตกลงด้วยการนับคะแนน อาจแจกสติกเกอร์ให้ผู้เข้าร่วมเวทีนำไปติดในประเด็นที่ต้องตัดสินใจก็ได้ และเพื่อความสวยงามและง่ายต่อการอ่าน การเขียนข้อความลงบน Mind Map ควรเขียนในแนวเดียว และสามารถอ่านได้จากมุมเดียว ไม่ควรหมุนกระดาษ เพื่อเขียนข้อความ

บัตรคำ หรือ Card Technique เป็นอีกเครื่องมือที่นักส่งเสริมการเกษตรใช้บ่อยเพราะบัตรคำ จะเอามาใช้เป็นเครื่องมือในการรวบรวมข้อมูลหรือความคิดเห็นของผู้เข้าร่วมเวที มักใช้รวบรวมปัญหา เพื่อนำมาวิเคราะห์หาสาเหตุและผลของปัญหา

ในการใช้บัตรคำจะมีข้อดีตรงที่ ผู้เขียนไม่ต้องระบุชื่อตัวเอง ทำให้ทุกคนในเวทีมีส่วนร่วมในการแสดงความคิดเห็นอย่างเท่าเทียม ช่วยให้ได้ข้อมูลที่มีความหลากหลายในเวลาที่จำกัด และทำให้เกิดการกลั่นกรองความคิดเห็นได้ดีกว่าการพูดเพียงอย่างเดียว และยังช่วยกระตุ้นให้คนที่มักไม่กล้าแสดงออก หรือไม่กล้าแสดงความคิดเห็นตรงๆ ได้มีโอกาสแสดงความคิดเห็นมากขึ้น ในทางกลับกันยังช่วยควบคุมคนที่พูดมาก หรือพูดไม่หยุดให้เลือกนำเสนอเฉพาะประเด็นหลักที่สำคัญได้ด้วย